(prawo)


hand-229777_1280

Zaliczenie darowizn na schedę spadkową

 

Darowizna jest to umowa na mocy której darczyńca zobowiązuje się do świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Jest czynnością prawną pod tytułem darmym i prowadzi do zmniejszenia majątku darczyńcy, a powiększenia aktywów obdarowanego.

W dzisiejszym artykule zajmiemy się kwestią zaliczania darowizn na schedę spadkową.

 

  • Uwagi ogólne

 

Problematyka ta uregulowana jest w art. 1039- 1043 Kodeksu cywilnego. Przepisy te mają charakter względnie obowiązujący i są stosowane wtedy, gdy darowizna nie została uczyniona ze zwolnieniem jej od obowiązku zaliczenia na schedę spadkową.

W myśl art. 1039 § 1 K.c.: „ Jeżeli w razie dziedziczenia ustawowego dział spadku następuje między zstępnymi albo między zstępnymi i małżonkiem, spadkobiercy ci są wzajemnie zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od spadkodawcy darowizn oraz zapisów windykacyjnych, chyba że z oświadczenia spadkodawcy lub z okoliczności wynika, że darowizna lub zapis windykacyjny zostały dokonane ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia.”

Spadkodawca może nałożyć obowiązek zaliczenia darowizn na schedę spadkową także na innych spadkobierców ustawowych. Natomiast nie podlegają zaliczeniu na schedę spadkową drobne darowizny zwyczajowo w danych stosunkach przyjęte.

Zgodnie z art. 1041 K.c. dalszy zstępny spadkodawcy obowiązany jest do zaliczenia na schedę spadkową darowizny oraz zapisu windykacyjnego dokonanych przez spadkodawcę na rzecz jego wstępnego.

Z powyższych uwag można stwierdzić, że obowiązek zaliczania darowizn na schedę spadkową ma zastosowanie przy dziedziczeniu ustawowym.

 

  • Sposób zaliczenia darowizn na schedę spadkową

 

Sposób zaliczenia darowizn został uregulowany w art. 1042 K.c. Zgodnie z nim: „ Zaliczenie na schedę spadkową przeprowadza się w ten sposób, że wartość darowizn lub zapisów windykacyjnych podlegających zaliczeniu dolicza się do spadku lub do części spadku, która ulega podziałowi między spadkobierców obowiązanych wzajemnie do zaliczenia, po czym oblicza się schedę spadkową każdego z tych spadkobierców, a następnie każdemu z nich zalicza się na poczet jego schedy wartość darowizny lub zapisu windykacyjnego podlegającej zaliczeniu.”

Ważne jest także, że w ślad za regułą ustanowioną w art. 1040 K.c. jeśli wartość darowizny lub zapisu windykacyjnego podlegających zaliczeniu przewyższa wartość schedy spadkowej, wówczas nie uwzględnia się przy dziale spadku ani darowizny lub zapisu windykacyjnego, ani spadkobiercy zobowiązanego do ich zaliczenia. Spadkobierca taki nie jest zobowiązany do zwrotu nadwyżki.

 

Przykład:

Spadkobierca pozostawił spadek w wysokości 100 000 zł. Do spadku z ustawy dochodzą dwaj synowie Jan i Witold. Jan otrzymał od spadkodawcy zaliczaną darowiznę w wysokości 110 000 zł. Wartość spadku po doliczeniu darowizny wynosi więc 210 000 zł. Ponieważ wartość otrzymanej przez Jana darowizny jest wyższa od jego schedy ( 210 000 : 2= 105 000 ) nie otrzyma on nic ze spadku. Natomiast Witold otrzyma schedę spadkową w wysokości 100 000 zł.

Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili otwarcia spadku, a według cen z chwili działu spadku. Jeżeli przedmiot darowizny przynosi pożytki, przy zaliczaniu na schedę spadkową nie zalicza się ich.

Zaliczeniu na schedę spadkową podlegają również poniesione przez spadkodawcę na rzecz zstępnego koszty wychowania oraz wykształcenia ogólnego i zawodowego, jeżeli koszty te przekraczają przeciętną miarę w danym środowisku przyjętą.